Türkiye Cumhuriyeti

Ulanbator Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Moğolistan’a ilişkin genel bilgiler, 18.03.2016

Tarihi

Moğol milliyetçiliği 1904-1905 yılları arasında Rus-Japon savaşı sırasında gelişmiştir. Bu sürecin bir uzantısı olarak ve Çarlık Rusyası’nın desteğine güvenerek, Moğol idareciler Çin’deki 1911 devriminin ardından bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.

1911 yılında bir Budist Han tarafından kurulan yönetim, Çarlık Rusyası’ndan umduğu desteği tam olarak alamamıştır. Dış destekten yoksun ve ulusal gücü yetersiz olan Moğolistan, hem Çin’in hem de Bolşeviklerden kaçan Menşevik kuvvetlerinin işgal girişimine maruz kalmıştır. Bu karışıklık ortamında D.Sukhbaatar ve K.Choibalsan önderliğindeki grupların birleşmesi ile güçlü bir hareket ortaya çıkmış ve 1921’de Sovyetler Birliği destekli bir sosyalist hükümet iktidara gelmiştir. 1924 yılında ise Sovyetler Birliği’nden sonra tarihin ikinci komünist devleti Moğolistan’da kurulmuştur.

1990 yılına kadar SSCB’nin yoğun etkisi altında olan Moğolistan’da, o yıl başlayan protesto eylemleri sonucu tek parti yönetimi sona ermiş ve böylece reform sürecine geçilmiştir. Parlamento yeni bir yapıya kavuşturulmuş, yeni bir anayasa kabul edilmiş ve ülkede çok partili bir siyasi düzen ile piyasa ekonomisine geçiş dönemi başlamıştır. Bu geçiş dönemi halen devam etmektedir.

Genel Bilgiler
Moğolistan Rusya Federasyonu’yla 3.600 km. ve Çin Halk Cumhuriyeti’yle 4.400 km. sınıra sahip olan Moğolistan, 88-120 boylamları ile 42-52 enlemleri arasında yeralan ve denize kıyısı olmayan bir ülkedir.

Ülkede sık ve yaygın sıcaklık değişiminin yanı sıra son derece düşük yağış miktarlarıyla belirlenen sert karasal iklim mevcuttur. Kuzeyde ve yüksek rakımlı konumda yeralması dolayısıyla, Moğolistan’da yaklaşık 8 ay devam eden çok soğuk kış mevsimi yaşanmaktadır. Sıcaklık ortalaması yazları 17, kışları ise  -30 / -35 derece civarındadır.

2011 yılı sonu itibariyle yürürlüğe giren seçim yasası doğrultusunda, milletvekilleri nispi temsil ile oy çokluğunun birleşimi bir sistemle seçilmektedir. 28 Haziran 2012 tarihinde yapılan ve ilk defa nispi temsil (48 milletvekili) ve genel oy oranı sisteminin (28 milletvekili) birlikte uygulandığı genel seçimlerden sonra Demokrat Parti öncülüğünde kurulmuş olan ve içerisinde Adalet Koalisyonu ("Moğolistan Halkının Devrimci Partisi" ve "Moğolistan Ulusal Demokratik Partisi") ve "Sivil İrade ve Yeşil Parti" adlı küçük partilerin yer aldığı bir koalisyon hükümeti 5 Kasım 2014 tarihinde Başbakan Altankhuyag’ın güvensizlik oyuyla görevden azliyle düşürülmüş; Altankhuyag Hükümeti’nde Kabine Sekreteri olarak görev yapan Demokrat Partili Saikhanbileg başkanlığında geniş tabanlı (Parlamentodaki tüm partilerin katılımıyla) bir koalisyon hükümeti kurulmuştur.

Nispi temsil sistemine göre parlamento üyesi olan vekiller ülkemizdekine benzer şekilde seçilmekle beraber, bir kısım milletvekili ise partilerin oluşturduğu 28'er kişilik listelerden ülkede alınan oy oranına göre milletvekili olabilmektedir. Sözgelimi, son seçimlerde yüzde 35 oy alan Demokrat Parti 28 milletvekilliğinden 10'unu kazanırken, anamuhalefetteki Moğolistan Halk Partisi aldığı yüzde 31 oyla parti listesinden 9 milletvekili çıkarmıştır.     

Ülkenin resmi dili Khalha Moğolcasıdır (Ural-Altay Dil Grubu). Ayrıca Kazakça ve Rusça  konuşulan diğer dillerdir. Moğolların büyük çoğunluğu Budist olmakla birlikte Şamanizm de mevcuttur. Kazak asıllı Moğolların çoğunluğu Müslümandır.

Ülkede para birimi Tugrik olup 1 ABD Doları yaklaşık 2050 Tugrik’e karşılık gelmektedir.
Moğolistan saat dilimi olarak Türkiye’den 6 saat ilerdedir.

ÜLKE GENEL KOŞULLARI

MOĞOLİSTANA İLİŞKİN TEMEL İSTATİSTİKİ VERİLER

Toplam Nüfus :  3 042 511 (2015)
Nüfusun Cinsiyete : Erkek %49.6, Kadın %50.4 (2015) Göre Dağılımı
Yabancı Nüfus : Kazak azınlık % 6, Rus-Çinli (az sayıda)
Yıllık nüfus artış hızı: % 1,2


Moğolistan vizesi hakkında genel bilgiler
Moğolistan'la ülkemiz arasında vize muafiyeti anlaşması bulunmakta olup, 30 gün süreli giriş ve çıkışlarda vize gerekmemektedir. Moğolistan’da göreve atananlar ise görevleri süresince vizeden muaftır.

Moğolistan’daki yabancı diplomatik temsilcilikler

a) Ülke Temsilcilikleri : Türkiye, ABD, Bulgaristan, Çin Halk Cumhuriyeti, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Fransa, G.Kore, Hindistan, İngiltere, Japonya, Kazakistan, Küba, Laos, Polonya, Rusya Federasyonu, Vietnam, K.Kore, Birleşik Arap Emirlikleri, Macaristan, Kuveyt

b) Uluslararası Kuruluş Temsilcilikleri veya Büroları : UNDP, IMF, World Bank, Asian Development Bank, EBRD-European Bank for Reconstruction and Development, UNICEF, WHO, UNESCO, UNFPA, UNCHR ve International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies.

Ayrıca, başta TİKA, USAID, JICA, GTZ, KOICA, SDC-Swiss Agency for Development and Cooperation, Aus Aid-Australian Agency for International Development, Konrad Adenauer Foundation, Soros Foundation, Amnesty International, Peace Corps (USA), Save the Children Fund (UK) ve VSO (Voluntary Service Overseas) UK gibi çeşitli yardım kuruluşları da bulunmaktadır.